Architektura doliny Warty środkowej to dzieło wody,
lodu i wiatru. Topniejący ostatni lodowiec wyrzeźbił w powierzchni
ziemi ogromne koryto Prawarty, która przebijała sobie drogę na zachód
i dalej na północ ku wielkiej wodzie. Dzisiaj ta stara dolina to
ocean zieleni, szum traw, łąki i tysiące dzikich ptaków. To niepowtarzalny
w skali kontynentu krajobraz i jedna z najcenniejszych w Polsce
ostoi świata zwierzęcego i roślinnego. By dzieło natury chronić
stworzono w roku 1995 Nadwarciański Park Krajobrazowy. Opieka strażników
przyrody obejmuje 13.428 hektarów na terenach gmin Rzgów, Lądek,
Zagórów i Pyzdry. Nad brzegami rzeki zachowały się łęgi wierzbowe
i towarzyszące im zarośla wiklinowe. Ten rodzaj lasów zaliczany
jest dzisiaj do najrzadszych w Europie. Budują tu swoje żeremia
bobry, łapią ryby wydry. Rzeka jest coraz czystsza. Starorzecza
zamieszkują liczne zwierzęta. Gniazda w szuwarach i na łąkach zakładają
gęsi gęgawe, żurawie, czarne rybitwy i bociany. Ornitolodzy doliczyli
się na tych terenach 240 gatunków ptaków. Zielony dywan doliny natura
utkała z tysiąca gatunków roślin. W granicach i na obrzeżach parku
znajdują się cenne stanowiska archeologiczne i wartościowe zabytki.
By je poznać trzeba przyjechać do Lądu, Zagórowa, Lądku, Ciążenia
czy Pyzdr. Dyrekcja parku mieści się w Poznaniu, al. Niepodległości 16/18 tel. 0 61 854 13 98
Ląd
Ląd leży na prawym brzegu Warty, przy skrzyżowaniu
dróg Ciążeń - Golina i Słupca - Zagórów. To bardzo stara wieś. Pierwsza
wzmianka zachowała się z roku 1136. Gdzieś około roku 1145 Mieszko
III Stary sprowadził do Lądu Cystersów. Mnisi zbudowali nad rzeką
klasztor w którym gospodarowali do roku 1796. Dzisiaj w pięknym
barokowym kościele i klasztorze (dziele takich architektów jak Poncini,
Catenazzi, Kański i Ferrari) pełnią swą służbę Salezjanie. Mieści
się tutaj Wyższe Seminarium Duchowne (tel. 0-63 276-33-24) Najstarszą
i najcenniejszą częścią klasztoru jest oratorium z 1372 roku i pochodzący
z tego samego wieku kapitularz. Przewodniki na wielu stronach opisują
dzieła zgromadzone w tym niezwykłym i pięknym miejscu, które uzyskało
rangę zabytku klasy zerowej - najwyższą. Dwa kilometry w górę rzeki
znajduje się Rydlowa Góra gdzie archeolodzy odkryli gród z IX wieku.
Było to w tamtych czasach - aż do XII wieku ważne miejsce na mapie
naszego kraju. Miało rangę kasztelanii. W sąsiedztwie klasztoru (wjazd od drogi prowadzącej do Lądku i Goliny), w starym parku, stoi dziewiętnastowieczny dwór. Po generalnym remoncie utworzono w nim nowoczesny Ośrodek Edukacji Przyrodniczej, który dysponuje 50 miejscami noclegowymi w wygodnych pokojach z łazienkami i dobrą polską kuchnią (tel.0 602 66 32 34). Między klasztorem a dworem powstała zbudowana z drewnianych bali rekonstrukcja warowni z IX wieku -Gród Słowiański. Każdego roku, w czerwcu na terenie klasztoru, dworu i grodu organizowane są Festiwale Kultury Słowiańskiej i Cysterskiej.
Jeśli staniemy na moście w Lądzie i spojrzymy w dół rzeki to 200 metrów niżej ujrzymy na prawym brzegu "Przystań dla jachtów i łodzi - Marinę Ląd". Do Mariny dojeżdża się (jadąc w kierunku Zagórowa) skręcając przed mostem w prawo, w drogę na Policko.
Lądek
Dzisiejsza stolica gminy do roku 1796 była własnością
klasztoru w Lądzie. W latach 1250 do 1870 Lądek posiadał prawa miejskie.
W XII wieku miejscowość ta nazywała się "Kościołem" lub
"Targiem św. Mikołaja". Najważniejszym zabytkiem jest
barokowa świątynia pod wezwaniem św. Mikołaja z lat 1760 - 1777.
Na zalesionych nadwarciańskich wzgórzach, dwa kilometry od rynku,
jest magiczne miejsce - to pomnik upamiętniający przysięgę członków
Polskiej Organizacji Wojskowej. Tradycja podaje, że również tutaj
przysięgali powstańcy styczniowi z oddziału Edmunda Taczanowskiego.
Lądek współcześnie zasłużenie szczyci się znakomitą drużyną Ochotniczej
Straży Pożarnej, która wygrywa międzynarodowe zawody w sprawnościach
strażackich w całej Europie. Warto zobaczyć ich ćwiczenia.
Zagórów
Najważniejszym dniem w Zagórowie jest środa. Od czasu
otrzymania w 1407 roku praw miejskich odbywa się wtedy targ. Pierwsi
obywatele miasta byli ludźmi odważnymi - wyposażyli i wysłali do
wojska maszerującego na bitwę pod Grunwaldem 3 piechurów. Miasto
dziś jest centrum Nadwarciańskiego Parku Krajobrazowego. W Miejskim Ośrodku Kultury funkcjonuje od lat
popularne kino i dobra biblioteka. Często gości tutaj poznańska
"Scena na Piętrze". Przed drugą wojną światową były w
miasteczku trzy świątynie: katolicka z roku 1740, kościół ewangelicki
(1884) i synagoga. W czasie II wojny niemieccy naziści zrobili z
kościoła katolickiego magazyn a synagogę zlikwidowali. Urządzili
za to Żydom getto z którego 2500 ludzi wywieziono w lasy pod Kleczewem.
Nikt nie wrócił. Warto zwiedzić w Zagórowie kościół "św. Piotra
i Pawła". Przeprowadzona w latach 90 renowacja znakomicie wydobyła
późnobarokową urodę tej świątyni. Niedaleko, na Małym Rynku stoi
figura (1747) św. Jana Nepomucena - patrona powodzian. Przewodniki
mówią, iż to miasto wiatraków (koźlaków, paltraków). To już wspomnienie
przeszłości. Czas oberwał wiatrakom skrzydła ale wszyscy za nimi
tęsknimy. Film Tadeusza Litowczenki "Gęsi i ludzie" przypomniał,
że Zagórów to miasto gęsiarzy .Na nadwarciańskich łąkach hodowano
je tysiącami. Tak jest do dzisiaj. Tylko prawdziwych gęsiarzy coraz
mniej. Od lat, w sierpniu,organizowane są międzynarodowe zawody
konne. To rosnące w sportowej randze wydarzenie gromadzi tysiące
widzów.
Ciążeń
Pierwsza wzmianka z 1251 roku. Do 1818 własność i
jedna z rezydencji biskupów poznańskich .Pałac w stylu rokokowym
(zbudowany w latach 1760 - 1768) jest świetnie widoczny z rzeki,
którą z Lądu do Ciążenia jest tylko 5 kilometrów. Dzisiaj mieści się tutaj Dom Pracy Twórczej Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Wnętrza kryją między innymi jeden z największych zbiorów literatury masońskiej. W odbudowanym skrzydle pałacu utworzono świetny, kameralny hotelik, który wszystkim służy noclegiem po bardzo przystępnych cenach (tel. 0-63 276-41-24). Drugim cennym zabytkiem w Ciążeniu
jest kościół parafialny "św. Jana Chrzciciela" z 1535
roku przebudowany w roku 1760 ,w obowiązującym wtedy barokowym stylu.
Czynny prom na Warcie ułatwia mieszkańcom dotarcie na leżące po
przeciwnej stronie rzeki łąki.
Uwaga: od Mariny Ląd dzieli Lądek, Zagórów i Ciążeń
dystans zaledwie 5 km.
